CEO Column


"The war underway is still a long way from over. Battles still are being lost, but momentum is building and a vision for post war revival is starting to take shape." -Churchill in 1942-

Datum: 30 oktober 2020

Beste collega’s, Bovenstaande uitspraak, toegeschreven aan Sir Winston Churchill in 1942, stond vorige week in de Airline Weekly. De verschrikkingen van oorlog zijn natuurlijk volstrekt niet te vergelijken met de huidige COVID-19 crisis maar ik vond er toch een parallel inzitten qua beschrijving van de situatie. Deze maand bestaat KLM 101 jaar. Ongelooflijk. Na "KL2020: Terug in de Lucht" met prachtige KLM-collega’s zien we nu op tv de serie “Vliegende Hollanders” over de start van KLM in 1919. Een eeuw plus één jaar dus. Het contrast kan niet groter zijn met hoe we samen met alle KLM’ers deze verjaardag een jaar geleden vierden. De crisis door COVID-19 lijkt vooralsnog niet tot een einde te komen. Het is al negen maanden geleden sinds de eerste besmetting in Europa op 25 januari. Binnen een aantal dagen daarna waren de eerste corona-gerelateerde aanpassingen aan ons netwerk een feit. Sindsdien zet KLM alle zeilen bij om de operatie overeind te houden. Ik ben zeer onder de indruk van de flexibiliteit, inzet en betrokkenheid van alle KLM’ers en ik ben alle KLM-collega’s hier zeer dankbaar voor.

Dat de grootste crisis uit de naoorlogse geschiedenis nog lang niet ten einde is, blijkt vandaag ook uit onze financiële cijfers over het 3e kwartaal. Deze cijfers maken pijnlijk duidelijk hoe COVID-19 de luchtvaart als geheel en ook Air France-KLM heeft ontwricht. Zie hiervoor ook de zorgelijke IATA-publicaties zoals deze. De gevolgen voor de samenleving, de economie en de luchtvaart zijn enorm.

" Ik ben zeer onder de indruk van de flexibiliteit, inzet en betrokkenheid van alle KLM’ers en ik ben alle KLM-collega’s hier zeer dankbaar voor."

In juli en augustus lag het aantal besmettingen in Europa fors lager. Daarmee ging het voor ons als KLM voorzichtig de goede kant op. Vooral op ons Europees netwerk, waar op 95% van de bestemmingen werd gevlogen met 60% van de capaciteit. Onze vluchten zaten toen gemiddeld 60 à 70% vol. Het herstel was helaas van korte duur en sinds september is het aantal boekingen enorm teruggelopen. Inmiddels hebben we voor Q4 de uitbreidingen geschrapt en zijn door verdere annuleringen inmiddels weer terug op het niveau van begin zomer. Naast Nederland, zijn deze week nieuwe vergaande maatregelen in Frankrijk en andere Europese landen afgekondigd. Europa gaat weer op slot en dat is een doemscenario voor de luchtvaart en voor KLM.

Voor het 3e kwartaal (jul-sep) leed Air France - KLM een operationeel verlies van meer dan €1 miljard. Normaal gesproken is het derde kwartaal juist het sterkste kwartaal in de luchtvaart; ter vergelijking hadden we vorig jaar nog een winst van €909 miljoen. Een verslechtering dus voor de Air France - KLM Group van bijna €2 miljard in één kwartaal! Voor KLM kwam het kwartaalverlies uit op €234 miljoen, een verslechtering van €745 miljoen. In het verlies van €234 miljoen is de steun van de NOW-regeling al verwerkt. Zonder deze steun was het verlies aanzienlijk groter geweest, ongeveer €6 miljoen per dag. In het diepst van de crisis in april was dat €10 miljoen per dag. Het gaat dus iets beter, maar nog steeds heel slecht.

Voor de eerste 9 maanden van dit jaar heeft Air France - KLM een ongekend groot verlies geleden van €3,4 miljard. Voor KLM komt het verlies uit op €1 miljard. Deze financiële cijfers onderstrepen hoe ontzettend belangrijk en noodzakelijk de leningen zijn die KLM aangaat om deze crisis door te komen. Daaraan zitten ingrijpende voorwaarden verbonden. Daarbij past dankbaarheid en bescheidenheid. Vanuit de overheid is de verwachting uitgesproken dat KLM eind van deze maand een reactie van de betrokken ministers tegemoet kan zien over de herstructureringsplannen die hiermee verband houden.

Er zijn principeakkoorden afgerond met de vakbonden rondom 1 oktober. Iedereen heeft hiervoor zijn best gedaan en daarmee het belang van de maatregelen onderstreept. De looptijd van deze nieuwe afspraken is echter korter dan de verwachte looptijd van de leningen. Daarmee zijn er nog wel concrete afspraken te maken voor de periode na afloop van deze akkoorden voor de resterende looptijd van de lening. Desalniettemin is het een belangrijke stap nu. Door de vakbonden zijn belangrijke stappen gezet om met de reductie van arbeidsvoorwaarden eerder gesloten cao’s te herzien. Ik hoop van harte dat de leden van de bonden deze nieuwe akkoorden op korte termijn zullen bekrachtigen. Er is dus een bijdrage van iedereen. Die bijdrage is niet identiek. Daarmee ontstaat een dynamiek dat eenieder zijn eigen bijdrage vergelijkt met die van een ander, beredeneerd vanuit de eigen positie. Daarmee heeft iedereen gelijk vanuit het eigen perspectief, maar dat brengt ons als geheel echter nergens. Vandaar mijn dringende oproep aan de bonden vorige week om; de principeakkoorden op hoofdlijnen af te ronden, de wederzijdse verschillen te accepteren en het beeld en begrip op het totaal te hebben. Polderen lukt alleen als iedereen het algemeen belang in het vizier houdt en bereid is daar een bijdrage aan te leveren, ook al is deze niet exact identiek aan die van anderen.

KLM is belangrijk voor de Nederlandse economie en krijgt daarom leningen vanuit de overheid. Daarmee liggen we onder het publieke vergrootglas en daarom is het extra belangrijk om intern gezamenlijk de schouders eronder te blijven zetten en ons te richten op elke bijdrage die er nodig is om tot herstel te komen. Verdeeldheid onderling is slecht voor iedereen, voor onze reputatie en ook voor het draagvlak in de samenleving.

Vertraagd herstel en de VVR 2 Eerder is er al gecommuniceerd over de noodzakelijke verkleining van de omvang van KLM. Enerzijds omdat we gedurende langere periode minder zullen vliegen en anderzijds omdat het goedkoper en efficiënter moet. In mijn column eind juli gaf ik aan dat de omvang van KLM met ongeveer 5.000 arbeidsplaatsen zal verkleinen. Dit getal was gebaseerd op 20 à 25% minder vluchten in de zomer van 2021. Door een combinatie van het zo goed als stoppen van inhuur, het niet verlengen van aflopende tijdelijke contracten, het KLM-breed openstellen van de VVR, en natuurlijk verloop hebben we helaas al afscheid moeten nemen van vele professionele en betrokken collega’s. Dat doet mij oprecht pijn. Helaas is september een keerpunt geweest in het herstel en lijkt dit jammer genoeg langer te gaan duren. Hierdoor zijn we genoodzaakt om de verdere opschaling van de productie terug te draaien. Onze boekingen en daarmee onze inkomsten blijven héél ver achter in vergelijking met voorgaande jaren. Voor het komende winterseizoen zijn wij genoodzaakt twee Airbus A330’s en tien Boeing 737’s op non-actief te stellen en te parkeren in Groningen. We zijn er dus nog lang niet. We moeten rekening houden met een verdere verslechtering, wat invloed heeft op de hoeveelheid mensen die nodig is om de KLM-operatie in de komende jaren op gang te houden. Nog eens 10% minder productie komt neer op een verdere reductie van 1.500 arbeidsplaatsen. Ik realiseer me dat dit de bestaande onzekerheid nog groter maakt. Voor dit moment houden we ons vast aan scenario’s die we eind juli hebben aangekondigd en middels adviesaanvragen bij de Ondernemingsraad (OR) hebben ingediend. Het is des te meer zaak om deze zo snel mogelijk te implementeren. Door deze verslechterende marktomstandigheden is vanaf maandag 19 oktober de Vrijwillige Vertrekregeling (VVR) opnieuw opengesteld. Deze keer voor specifieke divisies en doelgroepen. Het doel is om, naast voorbereiding op minder productie, boventalligheid verder te beperken nu de gedetailleerde herstructureringsplannen voor de verschillende divisies bekend zijn. Gisteren hebben we van de OR de definitieve bevestiging van de positieve adviezen gekregen. Daarmee kunnen we nu verder met de implementatie. Ik complimenteer de OR voor de voortvarende en pragmatische aanpak. Nu de adviesaanvragen ingediend zijn, is duidelijk wat de plannen per bedrijfsonderdeel zijn. Daardoor kunnen KLM-collega’s een weloverwogen keuze maken om zich aan te melden voor de vrijwillige vertrekregeling. De tweede VVR staat open tot maandag 9 november 17:00 uur.

Onze toekomst -> “van meer naar beter” Het is belangrijk om niet alleen met crisismanagement bezig te zijn, maar ook samen te bouwen aan het KLM van morgen. Onze klant blijft centraal staan en we moeten en zullen er alles aan doen om onze klanten een onderscheidend product te bieden dat past bij onze KLM. Daarom hebben we besloten om Premium Economy door te zetten en daarmee introduceren we een nieuw product tussen Economy en Business Class in. Ook zullen we directe toegang tot het gangpad in al onze Business Class doorvoeren. Een lastig besluit, maar erg belangrijk om straks sterker uit deze crisis te komen. Dit zijn belangrijke stappen om onze klanten aan ons te blijven binden en hiermee bereiden we ons voor op een nieuwe toekomst. De focus en aandacht om de kosten omlaag te brengen, blijft onverminderd groot. Naast de centrale initiatieven rondom bijvoorbeeld inkoop, buitenstations en vloot komen ook veel initiatieven en suggesties direct van collega’s. Ik kan het belang hiervan niet genoeg benadrukken! Op 1 oktober hebben we ons herstructureringsplan ‘van meer naar beter’ aan minister Hoekstra overhandigd en heb ik uitgebreid gecommuniceerd over de 10 initiatieven. Zoals eerder gemeld wordt op dit moment het plan getoetst door de overheid.

image
"Voor KLM kwam het kwartaalverlies uit op €234 miljoen."

Vrachtdivisie

Vorige week ging ik mee aan boord van the Queen of the Skies, de Boeing 747, een “Cargo in Cabin” vlucht. Vanuit Shanghai hebben we 50 ton aan medische spullen mee terug naar Nederland genomen. Hier zaten onder andere 1,3 miljoen mondkapjes bij. Het was zeer inspirerend om de toewijding en creativiteit te zien van onze collega’s aan de grond en in de lucht. In zowel Nederland als China.

Deze reis onderstreept het belang van diversifiëring als onderdeel van onze bedrijfsstrategie. Ondanks de moeilijke omstandigheden van het afgelopen jaar zijn bij Cargo enorm goede resultaten behaald. Eerder dit jaar was, voor het 2de jaar op rij, AFKLMP Cargo uitgeroepen tot “Cargo Airline of the Year”. De capaciteit is met 27.5% gedaald en toch is de omzet binnen de KLM-vracht divisie gestegen met 18.5%. In vergelijking met de eerste negen maanden van vorig jaar steeg de omzet met een indrukwekkende €168 miljoen. Sinds maart hebben onze cargo-collega’s er flink de schouders onder gezet, want “In de kern van moeilijkheden, schuilen mogelijkheden”. En niet alleen zij, ook vele KLM’ers van andere divisies hebben de handen flink uit de mouwen gestoken om de grote vraag naar luchtvrachtvervoer te kunnen bolwerken. Ik wil hun dan ook een groot compliment geven voor hun inzet en voor de behaalde resultaten!

" de Boeing 747 Combi, een “Cargo in Cabin” vlucht."

Afgelopen week hadden we ook de laatste Boeing 747-vluchten. Nu echt. Eerder hadden we dat al besloten in maart, maar gezien de speciale luchtbrug naar China met Philips en de Nederlandse overheid voor medische spullen zijn we toch nog 6 maanden langer doorgegaan. Gezien de situatie hebben we hieraan geen speciale aandacht meer gegeven. Toch is het niet onopgemerkt voorbijgegaan. Met name op social media zijn veel prachtige posts, foto’s en reacties van klanten, vliegende collega’s en liefhebbers van bijna 50 jaar Queen of the Skies bij KLM. Komende periode Beste collega’s, de omstandigheden waarin we ons werk moeten doen zijn zwaar. De focus blijft op veilig werken. Zeker daar waar thuiswerken niet tot de mogelijkheden behoort. Het zijn onzekere tijden voor ons en onze passagiers.

We zijn sterk afhankelijk van de terugkeer van de passagiers aan boord van onze toestellen voor het welbevinden van ons mooie bedrijf. Daar doen we alles aan en ik heb geen enkele twijfel aan de maximale inzet van eenieder. Helaas zijn er vele externe omstandigheden die bepalen hoe snel het herstel zal plaatsvinden. Als het herstel langer zal duren zullen we onze verantwoordelijkheid moeten nemen en kosten en investeringen verder verlagen. Bedrijfstrots is bij KLM altijd een grote drijfveer geweest. Die Blue Spirit is er gelukkig nog steeds, ik zie het regelmatig om me heen in het contact met collega’s. Ook nu, of zéker nu. Hoe moeilijk de werkomstandigheden soms ook mogen zijn, laten we die spirit en kracht vasthouden en gebruiken om samen in de toekomst op te bouwen.